رمضان اسمي از اسماء الهي است  و نباید‏ به تنهائي ذکر کرد مثلا بگوئیم، رمضان آمد یا رفت، بلکه باید گفت ماه رمضان آمد، یعني ماه را باید به اسم اضافه نمود، در این باره به سخنان حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) اشاره می کنیم .

هشام بن سالم نقل روایت می کندو می گوید: ما هشت نفر از رجال در محضر حضرت ابی جعفرامام باقر (ع ) بودیم ، پس سخن از رمضان به میان می آوردیم .

رمضان از مصدر «رمض‏» به معناي شدت گرما ، و تابش آفتاب بر رمل... معنا شده است ، انتخاب چنین واژه‏اي براستي از دقت نظر و لطافت ‏خاصي برخوردار است ، چرا که سخن از گداخته شدن است ، و شاید به تعبیري دگرگون شدن در زیر آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات بي امانش ، زیرا که رمضان ماه تحمل شدائد و عطش است ، عطشي ناشي از آفتاب سوزان یا گرماي شدید روزهاي طولاني تابستان.

و عطش دیگر حاصل از نفس سرکشي که پیوسته مي‏گدازد، و سوزشش براستي جبران ناپذیر است.

در مقایسه این دو سوزش، دقیقا رابطه عکس برقرار است، بدین مفهوم که نفس سرکش با چشیدن آب تشنه‏تر مي گردد، وهرگز به یک جرعه بسنده نمي‏کند، و پیوسته آدمي را در تلاش خستگي ناپذیر جهت ارضاي تمایلات خود وا مي‏دارد. و در همین رابطه است که مولوي با لطافت هرچه تمامتر این تشبیه والا را به کار مي‏گیرد و مي‏گوید:

آب کم جو تشنگي آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست تا سقا هم ربهم آید جواب تشنه باش الله اعلم بالصواب زین طلب بنده به کوي حق رسید درد مریم را به خرما بن کشید

اما از سوي دیگر، عطش ناشي از آفتاب سوزان سیري پذیر است، و قانع کننده.

این ماه ماه نزول قرآن و ماه خداوند است  و شب های قدر در آن قرار دارد.